Żywot – sen i cień - analiza i interpretacja - klp.pl
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Żywot – sen i cień to tłumaczenie wiersza Jana Pico della Mirandoli dokonane przez Zbigniewa Morsztyna. Poeta ma w swoim dorobku również przekłady innych wielkich, np. Horacego czy Persjusza. Wiersz podejmuje popularne w Baroku zagadnienie życia ludzkiego. Już tytuł wskazuje na dwie podstawowe metafory, które są aktualizowane w utworze: życie ludzkie jako sen i cień.

Utwór ma budowę stychiczną, składa się z dwudziestu wersów - ośmio- i siedmiozgłoskowych w układzie krzyżowym (podobnie jak pary rymowe). Występują rymy regularne, żeńskie, dokładne. Podmiot liryczny nie ujawnia się bezpośrednio w tekście, nic o nim nie wiemy poza tym, że podejmuje refleksję (liryka bezpośrednia) nad ludzkim istnieniem (a więc i swoim). Początkowa część wiersza przyjmuje formę uczonego wykładu:
Nie może dniową światłością
Żywot ten być nazwany -
Noc jest ten żywot ciemnością
Pociepną przyodziany.

Zauważmy, że czasownik „nie może” wyraża absolutną pewność podmiotu co do wygłaszanej racji, pierwsze zdanie jest tu przedstawione jako niepodważalna prawda. Tematem podstawowym jest „żywot ten” - doczesny, ziemski, w domyśle przeciwstawiony życiu pośmiertnemu, spełnieniu boskiej obietnicy. Zwraca uwagę inwersyjny szyk poszczególnych jednostek składniowych, który uniezwykla treść wypowiedzi, a jednocześnie utrudnia jej zrozumienie - jest to znak typowej barokowej kunsztowności. W tekście żywot ludzki zostaje przyrównany do nocy (to porównanie jest typowe dla poetyki Baroku), którą przeciwstawia się dniowi, podobnie jak ciemność światłości. Poza inwersją podmiot posługuje się epitetami („dniową”, „paciepną” - czyli mroczną, mglistą), które można nazwać tautologicznymi, bo eksponują cechy, które mieszczą się w znaczeniu określanych słów („światłość dniowa” i „ciemność paciepna”). Wymienione epitety są z jednej strony ozdobnikami, z drugiej stawiają akcent na szczególnie ważny dla podmiotu aspekt przedmiotu rozważań.

Z kolejnego dwuwersu dowiadujemy się, że żywot ludzki to nie tylko mrok, ciemność, ale również nieodwołane, szybkie przemijanie:
Prędszy nad koła słoneczne,
Nad mrok nocny ciemniejszy -

Zestawienie z kołem słonecznym również jest powtórzeniem konwencji postrzegania czasu jako koła. Kwestia przemijania zostaje podjęta i w kolejnych wersach. Podmiot pyta o dawnych wielkich tego świata, realizując tym samy topos ubi sunt (gdzież są):

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Biografia Daniela Naborowskiego
2  Inni bohaterowie Skąpca
3  Rzeźba barokowa



Komentarze
artykuł / utwór: Żywot – sen i cień - analiza i interpretacja







    Tagi: