Uwagi śmierci niechybnej - omówienie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Uwagi śmierci niechybnej to zbiór, który można nazwać wierszowanym cyklem kazań o bliskości śmierci oraz marności doczesnego życia. Język utworu świadczy o tym, że ich adresatem miał być człowiek z ludu.
(Baka) dbał o to, by koncept ukazujący znikomość świata był przede wszystkim zrozumiały, bo tylko wówczas może wstrząsnąć wyobraźnią, odwoływała się więc do codziennych doświadczeń, przysłów, potocznych formuł, szukał metafor w wiejskim krajobrazie i polskim obyczaju, a jeśli kreślił obrazy spoza świata, nadawał im uproszczony a wstrząsający kształt prymitywnych obrazków kruchtowych. (C. Hernas, Barok, s. 518-519)

Podmiotem wszystkich utworów jest kaznodzieja, nawołujący do nawrócenia, choć trzeba zaznaczyć, że bezpośrednie „nawróćcie się” nie stanowi dominanty w tym zbiorze. Adresatami są Polacy i Litwini, choć sprawa dotyczy wszystkich ludzi, jednak konkretny adresat wpływa tu na sposób wypowiedzenia przestrogi i pod tym względem jest istotny dla właściwego odczytania utworu. Przeważa tu groteskowy opis starzenia się, umierania, rozkładu ciała. Niezwykłe i szokujące bywają zestawienia rymujących się wyrazów (np.: „Grzesznika/ indyka”; „bies/ pies”), które eksponują absurdalny humor tych wierszy. Badacze podkreślają, że twórczość Baki wyrasta ze „średniowiecznej kultury śmiechu”. Jako konteksty wskazują późnobarokową poezję jezuicką, literaturę sowizdrzalską oraz popularne pieśni pijackie.
Znakami „karnawalizacji” są liczne obrazy „cielesnego dołu”, deformacja postaci, epatowanie obrzydliwością, a niekiedy nawet wulgarnością. Nie brakuje też w „Uwagach” opisów bójek, szturchańców i awantur; moralne pouczenia brzmią często jak okrzyki przekupniów, szydercze przedrzeźniania czy przekleństwa. (Antoni Czyż, Aleksander Nawarecki, s. 133)



Oczywiście poezja Baki to nie tylko śmiech, który jest tu raczej narzędziem, formą podawczą. Misjonarz-poeta w wierszu „Do czytelnika” wyraźnie zakreśla temat oraz cel dzieła i na całej linii pozostaje wierny swoim deklaracjom:
Wszędy doleci śmierć bez skrzydeł ptaka,
Chwyci w swe spony Litwina, Polaka.
Ta prawda wierszem jest tu wyłożona,
na dusz pożytek światu otworzona.


Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Biografia Wacława Potockiego
2  Nazwa epoki
3  Jansenizm



Komentarze
artykuł / utwór: Uwagi śmierci niechybnej - omówienie







    Tagi: