Mistycyzm
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
W Polsce mistycyzm był propagowany przez karmelitów bosych i karmelitki bose, czyli zakonów, z których wywodzili się św. Jan od Krzyża i św. Teresa z Avila. Ich rękopisy krążyły przez wieki wśród zakonników i zakonnic. W tekstach tych święci opisywali swoje mistyczne przeżycia. Do najsłynniejszych polskich mistyków z tego zakonu należeli: Teresa od Jezusa Marchocka, Magdalena Mortęska oraz Kasper Drużbicki. Zwłaszcza ta pierwsza uznawana jest do dziś za najbardziej znaną, ponieważ pozostawiła ona po sobie autobiografię.

Mistycyzm jednak szybko opuścił mury klasztorne i przedarł się do wielu innych dziedzin życia, w tym także do sztuki. Szczególnie mocne piętno nurt ten odbił w rzeźbiarstwie, czego przykładem jest słynna praca Berniniego „Santa Teresa in Estasi” („Święta Teresa w ekstazie”) z 1651 roku. Jak pisze Krzysztof Kohler, ceniony badacz baroku:
„Rzeźba ta – jak żadna może inna z epoki – wprowadza w niesamowicie silny zakres emocji i napięć (a także rozwiązań plastycznych) wyrażających dynamizm przeżywania doświadczenia wewnętrznego”
(K. Koehler, „Prądy kulturowe i filozoficzne”…, s. 39).

W literaturze polskiego baroku bardzo wyraźnie widać wpływy mistycyzmu. Przede wszystkim jego obecność odróżnia poezję omawianej epoki od renesansu czy oświecenia. Mistycyzm obecny jest w dziełach takich polskich poetów barokowych jak chociażby Mikołaj Sęp Szarzyński czy Sebastian Grabowiecki. Co prawda w ich utworach nie znajdziemy ekstaz, ale dynamikę obrazów oraz frazy, które w niesamowity sposób oddają napięcie duchowe i podważają racjonalny porządek świata.

Ponadto do poetów pozostających pod wpływem zalicza się także Szymona Szymonowica, autora „Trenu świętej Maryjej Magdaleny we Wroninie napisanego po Wielkiejnocy Anno Domini 1622”. W utworze tym biblijna Maria Magdalena wędruje po mieście, przekraczając własną cielesność i jednocząc się ze swoją duchownością. Jak pisze Koehler:
„Poetą mistycznym przywykło się też nazywać Kaspra Twardowskiego (»Pochodnia Miłości Bożej z piącią strzał ognistych«, 1628); mistycyzm poetycko związany z »Pieśnią nad pieśniami« inspirował także Bartłomieja Zimorowica w »Hymnach na uroczyste święta Bogarodzicy« (1640) oraz autorów zbiorów emblematycznych: Zbigniewa Morsztyna czy Aleksandra Teodora Lackiego (»Pobożne pragnienia«, 1673)”
(K. Koehler, „Prądy kulturowe i filozoficzne”…, s. 40).

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Analiza i interpretacja sonetu Cuda miłości
2  Pamiętniki Paska - streszczenie
3  Wiadomości wstępne



Komentarze
artykuł / utwór: Mistycyzm







    Tagi: