Jansenizm - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Mianem jansenizmu określa się kontrreformacyjny ruch teologiczny, uznany przez papieża Innocentego X za herezję w 1655 roku. Ponadto uważa się go także za pokłosie ustaleń soboru trydenckiego (1545-1563). Głównym założeniem jansenizmu było przekonanie, zaczerpnięte z myśli św. Augustyna, o ludzkiej przyrodzonej deprawacji, grzechu pierworodnym, konieczności boskiej łaski oraz predestynacji.

Swoją nazwę ruch ten zawdzięcza flamandzkiemu teologowi Kornelowi Ottonie Jansenowi (żyjącemu w latach 1585-1638), biskupowi Ypres, autorowi dzieła „Augustinus”, będącego podstawową wykładnią jansenizmu. Termin ten został ukuty przez jezuitów, którzy zarzucali nowej myśli, że zbytnio jest zbliżona do kalwinizmu.
Jansenizm pojmowano jako znaczący ruch wewnątrz kościoła katolickiego, którego ośrodkiem był podparyski klasztor Port-Royal, w którym schronienie znaleźli tacy teolodzy jak Jean Duvergier de Hauranne, Pierre Nicole, Blaise Pascal, Antoine Arnauld czy Jean Racine. Ruch ten cieszył się szczególną popularnością we Francji i nieco mniejszą w Holandii, wyraźnie osłabiając pozycję kościoła katolickiego w tych państwach. Jansenizm uchodził za największy problem Kościoła od czasów reformacji do wybuchu rewolucji francuskiej, czyli od wieku XVI do XVIII.

Korzenie jansenizmu sięgają przełomu XVI i XVII wieku, kiedy na Uniwersytecie Katolickim we flamandzkim Lowanium spotkali się Kornel Jansen i Jean Duvergier de Hauranne. Drugi z nich, jako zdecydowanie bogatszy, przez wiele kolejnych lat piastował opiekę finansową nad zdolniejszym przyjacielem. Przez wiele lat wspólnie studiowali nauki Ojców Kościoła, zwłaszcza Augustyna z Hippony. Duvegier doczekał się wysokiego stanowiska Opata Saint-Cyran, podczas gdy Jansen powrócił na Uniwersytet w Lowanium, by ukończyć studia doktoranckie z egzegezy, czyli badania i interpretowania utworów uznanych za święte. Dzięki wstawiennictwu króla Hiszpanii Filipa IV, Jansen został mianowany biskupem Ypres w 1636 roku. Dwa lata później zmarł w wyniku ciężkiej choroby. Na łożu śmierci zwrócił się z prośbą do władz Kościoła o pozwolenie publikacji rękopisu, który uważał za dzieło swojego życia. W 1640 roku ukazał się „Augustinus”, składający się z trzech woluminów traktat dał podstawy ruchu teologicznego, opartego na myśli św. Augustyna.

Jeszcze za życia Jansena, jego przyjaciel, opat Saint-Cyran, skutecznie szerzył nową myśl teologiczną. Jansenizm nawiązywał do idei łaski skutecznej św. Augustyna, z zastrzeżeniem jednak, że tylko niewielka grupa ludzi została predestynowana przez Boga do zbawienia. Biskup Ypres utrzymywał, że miłość Stwórcy jest nieskończona i tylko żałując za grzechy w imię tej miłości, człowiek może ocalić duszę przed potępieniem. Jansenizm głosił wyższość skruchy i szczerego żalu za grzechy nad ubieganiem się o odpuszczenie przewinień z powodów innych niż miłość do Boga. Z tego też powodu, po soborze trydenckim władze kościelne (a dokładnie niesławne kardynał Richelieu) uwięziły Duvergiera w 1638 roku. Opat Saint-Cyren odzyskał wolność dopiero w 1643 roku, a niedługo potem zmarł.

Jansen opowiadał się także za ideą „sola fide” (z języka łacińskiego tylko wiarą), polegającą na tym, że wierząc w Jezusa Chrystusa, człowiek mógł prosić Boga o odpuszczenie grzechu. Ponadto biskup Ypres był przeciwnikiem kultu świętych i spowiedzi. Zachęcał także do rzadszego przystępowania do Komunii, i czynienia tego tylko po długich przygotowaniach i wyzbyciu się grzechów. Z tych właśnie powodów jansenizm został uznany za jezuitów za zbliżony do kalwinizmu, a przez papieży Innocentego X i Klemensa XI za próbę rozłamu kościoła katolickiego. Wreszcie został jansenizm uznany za herezję, ponieważ godził w doktrynę Kościoła, kwestionując rolę wolnej woli w procesie otrzymywania łaski bożej (katolicyzm zakłada, że Bóg nie może obdarzyć człowieka łaską bez jego zgody).


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Uwagi śmierci niechybnej - streszczenie
2  Wiadomości wstępne
3  Nurty muzyczne w baroku



Komentarze: Jansenizm

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: