Wacław Potocki - Człowiek - igrzysko Boże
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
„Człowiek – igrzysko Boże” to wiersz pochodzący z „Ogrodu nieplewionego”, wpisujący się w serię wierszy rozważających miejsce człowieka w świecie i jego los.

Tytuł wiersza uprzedza, że w utworze człowiek postrzegany jest jako istota podległa siłom wyższy, biorąca udział w walce, w zmaganiach. Jest to jedno z wielu porównań, jakie Potocki skonstruował, by pokazać marność ludzkiego żywota. Inne to np. porównanie człowieka do bańki na wodzie:

„Ale najpodobniejszy człek do bańki owej,
Która na wodzie z kropli rodzi się deszczowej:
Zniknie zaraz, ledwie co da się widzieć okiem,” („Człowiek bańka na wodzie”).
W innym miejscu poeta nazywa świat drzewem, a człowieka drwami. Każde takie porównanie służy ukazaniu zbliżającego się nieubłagalnie końca, do którego należy być zawsze przygotowanym. Podobnie jest i w tym wierszu.

Mamy tu do czynienia z liryką inwokacyjną. Bezpośredni zwrot do odbiorcy, sprzyja praktykom dydaktycznym. Tutaj adresatem są ludzie w ogóle, mimo że jedyny zwrot bezpośredni pada w kierunku niewiast:
„Pamiętajcie niewiasty na rajskiego węża”
O was się naprzód kusił.[...]”
Warto zaznaczyć, że Potocki w swojej twórczość poświęcił dość dużo miejsca kobietom, często drwiąc sobie niemiłosiernie z ich głupoty, chciwości, rozpusty. Nie należy ulegać jednak złudzeniu, ze poeta miał negatywny stosunek do płci pięknej. Taki obraz kobiety jest w dużej mierze skutkiem ówczesnych konwencji i stereotypów. W dorobku poety znajdziemy również wiele utworów wychwalających zalety kobiet.

Podmiot wiersza jawi się jako moralizator i mędrzec. W długim wywodzie o porządku świata ujawnia się bezpośrednio tylko dwa razy: w wyznaniu: „Statek w ludziach kocham[...] oraz w końcowej przestrodze. Występuje tutaj w roli autorytety, który podpowiada innym, jak żyć.

„Człowiek – igrzysko Boże” to wiersz stychiczny napisany trzynastozgłoskowcem (7+6), rymy parzyste, półtorazgłoskowe, dokładne. Utwór zaczyna się w sposób dość częsty dla tego poety. Zostaje postawione pytanie: „Co jest świat?”, następnie: „A ludzie, co są?”. Pada arbitralna odpowiedź, że świat to szachownica, a ludzie to szachy. Reszta wywodu poprowadzona jest zgodnie z tą analogią. Otóż za stołem siada dwóch graczy: anioł i diabeł, to oni władają losem człowieka. W rozgrywce ważną rolę odgrywa „nieproszona fortuna”, człowiek jest jakby jej zakładnikiem. Dalej poeta przedstawia kolejne figury – typy ludzkie, jedne są stateczne, inne wściekłe, itd.. Tak, jak szachowe pionki, człowiek często zmienia swoją pozycję, ale nie może wyjść poza pewien ustalony porządek.

Udostępnij

Czytaj dalej: Człowiek – igrzysko Boże - analiza i interpretacja

Zobacz także inne artykuły w serwisie: Wacław Potocki


  Dowiedz się więcej
1  Nurty muzyczne w baroku
2  Tartuffe – Świętoszek - charakterystyka
3  Tendencje ujawniające się w sztuce barokowej



Komentarze
artykuł / utwór: Wacław Potocki - Człowiek - igrzysko Boże







    Tagi: